Жер қойнауы учаскесінің бос екенін қалай тексеруге болады: ЕПН картасы қадам бойынша
Қазақстанда өтінішке дейін жер қойнауы учаскесін ЕПН-нің жер қойнауын пайдалану картасынан тексеру: координаттар мен блоктар, лицензия қабаттары, шектеулерді тексеру, 25-бап және нәтижені жазу.
Жаңартылды 12.11.2026 · 11 мин оқу
Мазмұны
Берілген жер қойнауын пайдалану құқықтары туралы ресми мәліметтер Жер қойнауын пайдаланудың бірыңғай платформасында (ЕПН) жарияланады. Оның «Жер қойнауын пайдалану картасы» кірусіз ашылады: онда орынды координаттар немесе блок коды бойынша табуға, лицензиялар мен келісімшарттарды көруге және өз контуріңіз бойынша «Шектеулерді тексеруді» іске қосуға болады.
Мұндай тексеру тексеру күні жүйеге не белгілі екенін ғана көрсетеді. Ол учаскені сізге бекітпейді, мемлекеттік органның шешімін алмастырмайды және шектеулердің жоқ екенін дәлелдемейді. Бұл гайдта «бос» сөзі әрқашан «белгілі бір күні ЕПН картасынан құқықтар мен шектеулер табылмады» дегенді білдіреді.
Нормалар Жер қойнауы туралы кодекстің 2026 жылғы 12 қарашадағы мәтіні бойынша, карта интерфейсі сол күні тексерілді. Интерфейс өзгеруі мүмкін.
Қысқаша: карта не айтады, не айтпайды
| ЕПН картасы көрсетеді | Карта шешпейді |
|---|---|
| Жүйедегі лицензиялар мен келісімшарттар, нөмірі мен мәртебесі | Сол блокқа немесе аумаққа бұрынырақ өтініш берілген бе |
| Контуріңіздің елді мекендермен, сумен, ЕҚТА-мен және карта қабаттарындағы басқа объектілермен қиылысуы | Облыс әкімдігі кен іздеушілікке аумақ белгілеген бе |
| Блоктар торы және код бойынша блокқа өту | Жерге кімнің келісімі керек және жерге құқықты қалай рәсімдеу керек |
| Геологиялық есептер аудандарының контурлары | Ескі кен білінуі шын мәнінде қайда жатыр және онда қор бар ма |
ЕПН деген не және кірусіз не көрінеді
ЕПН — жер қойнауын пайдалану саласында мемлекеттік қызметтер көрсетуді қамтамасыз ететін мемлекеттік ақпараттық жүйе (Жер қойнауы туралы кодекстің 68-1-бабының 1-тармағы). Сол баптың 2-тармағы бойынша платформада берілген жер қойнауы учаскелерінің, блоктардың, мемлекеттік геологиялық зерттеу және жою аумақтарының, ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың, қорғаныс жерлерінің, елді мекендердің, су қоры жерлері мен су қорғау аймақтарының, ауызсу жерасты суларының контурларының және құқық беру үшін маңызы бар басқа аумақтардың координаттары мен мәліметтері болады. Берілген жер қойнауын пайдалану құқықтары туралы ақпаратқа ашық қолжетімділік ЕПН-де қамтамасыз етіледі (77-баптың 1-тармағы).
Олар қайда:
- ЕПН басты беті — «Жер қойнауын пайдалану картасы» және «Тізілімдер» мәзірі: «Лицензиялар», «Өтінімдер», «Объявления», «Қабаттар».
- Платформаның жеке сайтындағы интерактивті карта — блоктар торы және геологиялық есептердің контурлары.
Қолжетімділік шарттары ЕПН басты бетінде көрсетілген. Жеке тұлғалар үшін қолжетімділік тегін, авторизация талап етілмейді, анықтамалық және статистикалық ақпаратты көруге болады. Жер қойнауын пайдаланушылар мен өтініш берушілер — заңды тұлғалар мен жеке кәсіпкерлер — үшін қолжетімділік оператордың прейскуранты бойынша ақылы, ал пайдаланушы келісіміне қосылу өтініміне ЭЦҚ-мен қол қойылады. Кен іздеушілікке және ҚПҚ барлауға лицензия беру қызметтерінің карточкалары өтінішті былай беруді сипаттайды: порталда авторизациялану, өтінімді толтыру және оған ЭЦҚ-мен қол қою. Учаскені картадан кірусіз тексеруге болады; өтініш беру — тек кіргеннен кейін және ЭЦҚ-мен.
Картадағы тексеру қадам бойынша
1. Координаттарды дайындаңыз
- Кен іздеушілік. Бұрыштық нүктелердің координаттары мен аудан қажет (265-баптың 2-тармағы). Учаске тіктөртбұрыш болады, ал табиғи ерекшеліктер немесе басқа жер қойнауы учаскесінің шекаралары кедергі келтірсе — кемінде екі қарама-қарсы қабырғасы параллель төртбұрыш (19-баптың 3-тармағы), ауданы 500 м²-ден 5 гектарға дейін (269-бап).
- ҚПҚ барлау. Аумақ блоктармен көрсетіледі. Блоктың қабырғасы — географиялық координаттардың бір минуты, әр блоктың өз коды бар (19-баптың 2-тармағы).
Карта координаттарды градус, минут және секундпен қабылдайды. Нүктелеріңіз қай координаттар жүйесінде алынғанын жазып алыңыз: телефонның GPS-і әдетте WGS 84 жүйесін көрсетеді, ал ескі есептер мен қағаз карталарда басқа жүйелер кездеседі. Орын учаске шекарасына, жолға немесе елді мекенге жақын болса, координаттарды геодезистке тексертіңіз.
2. «Жер қойнауын пайдалану картасын» ашыңыз
ЕПН басты бетінде «Жер қойнауын пайдалану картасы» бөлімін таңдаңыз. Картаның жанында «Қабаттар», «Іздеу», «Шектеулерді тексеру» және «Статистика» қойындылары бар панель тұр; тар экранда қойындылар белгішелермен көрсетіледі. Орыс тілді интерфейсте олар «Слои», «Поиск», «Проверка ограничений» және «Статистика» деп аталады.
3. Орынды табыңыз
Картаның төменгі жағында координаттар жолы бар. Соны басыңыз — «Жылжу» терезесі ашылады. «Координаттар» таңдап, ендікті (с.ш.) және бойлықты (в.д.) енгізіңіз немесе «Блок» таңдап, блок кодын енгізіңіз. Содан кейін «Өту» басыңыз. Нүкте Қазақстаннан тыс болса немесе код қате болса, карта қате туралы хабар шығарады.
4. Қажетті қабаттарды қосыңыз
Тексеру күні «Қабаттар» қойындысында мынадай топтар болды:
| Топ | Ішінде не бар |
|---|---|
| Қатты пайдалы қазбалар | «Өндіру лицензиялары», «Барлау лицензиялары», «Барлау лицензиялары қайтарылған», келісімшарттар |
| Жалпы таралған пайдалы қазбалар | Лицензиялар, келісімшарттар және рұқсаттар |
| Көмірсутектер, Жерасты сулары | Келісімшарттар |
| Старательдік | «Старательство Лицензия», «Старательство Месторождения» |
| ПУГФН (01.01.2025 ж. бастап) | Тексеру күні — көмірсутектер мен уран бойынша қабаттар |
| Резерв | Кең таралған пайдалы қазбалар мен жерасты суларының резервтегі кен орындары |
«Старательство Месторождения» қабаты нақты нені көрсететінін платформа түсіндірмейді. Аумақ кен іздеушілікке белгіленген-белгіленбегенін облыс әкімдігінен растаңыз. ҚПҚ бойынша аукцион аумақтарын мемлекеттік жер қойнауы қорын басқару бағдарламасының өзінен және «Объявления» тізілімінен тексеріңіз.
5. Орынды басыңыз
Карта сол нүктедегі қосулы қабаттардың объектілерін көрсетеді: нөмірі, берілген күні, жұмыс түрі және мәртебесі, сондай-ақ «Лицензияға өту» және «Жер қойнауын пайдаланушыға өту» батырмалары. «Іздеу» қойындысы тек қосулы қабаттар бойынша іздейді — олардың тізімі «Іздеу қабаттар бойынша жүргізіледі:» жолында шығады.
6. «Шектеулерді тексеруді» іске қосыңыз
«Шектеулерді тексеру» қойындысында контуріңіздің бұрыштарының координаттарын енгізіп, «Іздеу» басыңыз. Карта контурмен қиылысатын объектілерді түрлері бойынша тізіп береді. Біздің 2026 жылғы 12 қарашадағы тексеруімізде нәтижеде, мысалы, «Населенный пункт», «Кладбище», «Особо охраняемая природная территория», «Река», «Озеро», «Автодорога», «Земля сельхоз назначения» және лицензиялар болды — нәтиже топтарының атаулары орысша шықты.
Тексеру сіз енгізген контурмен қиылысуды іздейді. Егер заң объектіден белгілі бір қашықтықта жұмысқа тыйым салса — мысалы, елді мекеннен 1 000 м, — контурды сол қашықтыққа кеңейтіңіз немесе оны «Қашықтық» құралымен өлшеңіз.
7. Интерактивті картаны қараңыз
Интерактивті картада «Слои» қойындысында «Разграфка» тобы (нөмірлері бар 5′ және 1′ блоктар торы), ПУГФН-нің «Свободные» және «Занятые» қабаттары бар «Разведка» тобы, келісімшарттар мен есептер қабаттары бар. Нүктені басқанда ондағы объектілер шығады: номенклатура, түрі, мәртебесі және есептер. Бұл қабаттағы «Свободно» белгісі — картаның мәліметі, учаскені беру туралы шешім емес.
Нәтижені қалай оқу керек
| Не көрдіңіз | Бұл нені білдіреді | Не істеу керек |
|---|---|---|
| «Активный» мәртебесі бар лицензия не келісімшарт | Бұл аумаққа басқа тұлғаның құқығы бар | Шекараларды салыстыру; басқа біреудің жер қойнауы учаскесінде кен іздеушілікке келісім керек (264-баптың 3-тармағы) |
| Қайтарылған немесе мерзімі біткен лицензия | Блок қайта босауы мүмкін; 15 жұмыс күні ішінде бірнеше өтініш берілсе, кезекті аукцион шешеді (189-1-бап) | «Объявления» тізілімін қадағалау және блокты алдын ала бос деп санамау |
| Контурда не жанында шектеу объектісі | Жұмысқа немесе лицензия беруге тыйым салынуы мүмкін — төмендегі кестені қараңыз | Контурды жылжыту немесе ерекшелік қолданыла ма — соны анықтау |
| Ештеңе табылмады | Жүйе қабаттарында осы күнге қиылысу жоқ | Өтініштер кезегін, кен іздеушілік аумағын және жерді тексеру — оларды карта көрсетпейді |
Учаске қашан қолжетімсіз: Кодекстегі негіздер
Басқа тұлғалардың құқықтары және беру тәртібі
| Негіз | Норма |
|---|---|
| ҚПҚ барлау: басқа біреудің ҚПҚ барлау лицензиясына толық не ішінара кіретін блок | 186-бап 2-тармақ 4) |
| ҚПҚ барлау: ҚПҚ өндіру учаскесінде немесе өндіру лицензиясына өтініш берілген аумақта толық орналасқан блок | 186-бап 2-тармақ 5) |
| ҚПҚ барлау: көмірсутек өндіру учаскесінде толық орналасқан блок — тек жер қойнауын пайдаланушының келісімімен | 186-бап 2-тармақ 2) |
| ҚПҚ барлау: жер қойнауы кеңістігін пайдалану учаскесінде немесе жою аумағында толық; уран өндіру учаскесінде толық не ішінара орналасқан блок | 186-бап 2-тармақ 3), 6), 7) |
| Кен іздеушілік: аумақ немесе оның бір бөлігі басқа біреудің кен іздеушілік лицензиясына жатады | 267-бап 1-тармақ 4) |
| Сол блокқа не аумаққа бұрынырақ берілген өтініш: өтініштер түсу кезегімен қаралады | 189-бап, 266-бап |
| ПУГФН бойынша аумақ аукционға немесе ұлттық компанияға арналған: оны өзгеше түрде бермейді | 70-бап 3 және 5-тармақ, 221-1-бап |
Операцияларға тыйым салынған немесе шектелген аумақтар
| Негіз | Норма |
|---|---|
| Қорғаныс және ұлттық қауіпсіздік қажеттіліктеріне арналған жерлер | 25-бап 1-тармақ 1) |
| Елді мекендер жерлері және айналасындағы 1 000 м; ҚПҚ барлау мен өндірудің кейбір түрлері үшін жергілікті атқарушы және өкілді органдармен жергілікті халықты әлеуметтік-экономикалық қолдау туралы келісім бойынша ерекшелік болуы мүмкін | 25-бап 1-тармақ 2), 3-тармақ 1) |
| Жұмыс істеп тұрған гидротехникалық құрылыс және айналасындағы 400 м | 25-бап 1-тармақ 3) |
| Су қоры жерлері; тыйым кен іздеушілікке қолданылмайды, бірақ онда ол тек қолмен жүргізіледі | 25-бап 1-тармақ 4), 3-тармақ; 271-бап 4-тармақ |
| Ауызсумен жабдықтауға арналған жерасты сулары кен орындарының контурлары | 25-бап 1-тармақ 5) |
| Көмінділер, қабірлер, зираттар және айналасындағы 100 м | 25-бап 1-тармақ 6) |
| Ғимараттар, құрылысжайлар, көпжылдық екпелер орналасқан бөтен жер учаскелері және айналасындағы 100 м — иелерінің келісімінсіз | 25-бап 1-тармақ 7) |
| Автомобиль және теміржолдар, әуежайлар, көпірлер, электр беру желілері, байланыс желілері, магистральдық құбыржолдар алып жатқан жерлер | 25-бап 1-тармақ 8) |
| Мемлекет мұқтажы үшін мемлекеттік заңды тұлғаларға бөлінген жер қойнауы учаскелері | 25-бап 1-тармақ 9) |
| Өзге заңдармен жабылған басқа аумақтар | 25-бап 1-тармақ 10) |
| Ерекше қорғалатын табиғи аумақтар: шектеулерді ЕҚТА туралы заңнама белгілейді | 26-бап 1-тармақ |
| Кен іздеушілік: заңды тұлға мәртебесі бар ЕҚТА және олардың қорғалатын аймақтары, геологиялық және минералогиялық мемлекеттік табиғи қаумалдар | 264-бап 2-тармақ 1), 6) |
| Кен іздеушілік: сауықтыру, рекреациялық және тарихи-мәдени мақсаттағы жерлер, қорғаныс және ғарыш қызметі жерлері, елді мекендер және айналасындағы 1 000 м, зираттар мен жерасты құрылысжайлары | 264-бап 2-тармақ 2)–5) |
Сыртқы шекаралары толығымен осы аумақтарда жатқан жер қойнауы учаскесі пайдалануға берілмейді (25-баптың 2-тармағы). Барлау лицензиясына мұндай аумаққа ішінара ғана кіретін блок енгізілсе, тыйым блоктың сол бөлігінде қолданылады (186-баптың 3-тармағы).
Карта нені көрсетпейді
- Жерге құқық және келісімдер. Жер қойнауы учаскесінің жоғарғы шекарасы топырақ қабатынан төмен орналасады (19-баптың 1-тармағы). Жер қойнауын пайдалану мақсатында мемлекеттік меншіктегі жер учаскелеріне құқықты жер заңнамасына сәйкес жергілікті атқарушы орган береді (65-баптың 4) тармақшасы). Кен іздеушілік өтінішіне жер пайдаланушының немесе жеке меншік иесінің және жер қойнауы учаскесін пайдаланушының келісімі қоса беріледі (265-баптың 3-тармағының 5) тармақшасы). Карта жер учаскесін көрсетуі мүмкін, бірақ бұл келісімдерді жинамайды.
- Кен іздеушілікке арналған аумақ. Оны облыстың жергілікті атқарушы органы қоршаған ортаны қорғау, жер қойнауын зерттеу органдарымен және бассейндік су инспекциясымен келісіп белгілейді (264-баптың 1-тармағы).
- Өтініштер кезегі. Бір блокқа не бір аумаққа берілген өтініштер түсу кезегімен қаралады (189, 266-баптар); өтініш беру сәтін өтініштің түскен күні мен уақыты айқындайды (187-баптың 9-тармағы, 265-баптың 6-тармағы). Кен іздеушілікке берілген өтініш туралы мәлімет ЕПН-де берілген күні орналастырылады (265-баптың 7-тармағы), бірақ біздің тексеруімізде картада өтініштердің жеке қабаты болған жоқ. «Өтінімдер» тізілімі кірусіз ашылады, бірақ орын бойынша емес, нөмір, ЖСН/БСН, мәртебе және құжат түрі бойынша іздейді.
- Тарихи геологиялық есептер. Интерактивті карта есептің мазмұнын емес, ол қатысты аудан контурын көрсетеді. Есептің өзін геологиялық есептер тізілімінен іздейді.
- Ескі кен білінуінің нақты орны. Ескі есептегі нүкте өз масштабындағы қағаз картадан және өз координаттар жүйесінде алынған. Жергілікті жерде ол басқа жерде болып шығуы, ал кен білінуінің өзі расталмауы мүмкін.
Нәтижені қалай жазып алу керек
Өзіңізге сақтаңыз:
- тексеру күні мен уақытын;
- беттің мекенжайы мен картаның атауын;
- контур бұрыштарының координаттары мен координаттар жүйесін немесе блок кодтарын;
- қосылған қабаттарды;
- экран суреттерін: контуріңіз бар картаны және «Шектеулерді тексеру» нәтижесін;
- табылған лицензиялар мен келісімшарттардың нөмірлерін, мәртебелерін және күндерін.
Күн маңызды, өйткені мәртебе өзгереді. Өтініштер кезегі түскен күн мен уақытқа байланысты (187-баптың 9-тармағы, 265-баптың 6-тармағы). Қайта босаған блокқа ол туралы мәлімет ЕПН-де орналастырылғаннан кейін 15 жұмыс күні ішінде бірнеше өтініш берілсе, кезекті аукцион айқындайды (189-1-бап). Мемлекеттік жер қойнауы қорын басқару бағдарламасының өзгерістері ЕПН-де екі жұмыс күні ішінде орналастырылады (70-баптың 6-тармағы). Мемлекеттік органдар платформадағы шектеу аймақтары туралы деректерді уақтылы жаңартып отыруға міндетті (68-1-баптың 4-тармағы). Сондықтан бір апта бұрынғы скриншот — бүгінгі мәртебенің растауы емес, тексерудің тарихы.
Жиі кездесетін қателер
- «Картада бос — демек, учаске бос». Бос карта тек қосулы қабаттарда осы күні ештеңе табылмағанын білдіреді.
- Контурдың орнына бір нүктені тексеру. Басқа біреудің лицензиясы немесе шектеу учаскенің шетіне тиюі мүмкін.
- Ұмытылған 1 000 м аймақ. Кен іздеушілік үшін 264-бап елді мекендерге және олардың айналасындағы 1 000 м-ге лицензия беруге тыйым салады және келісім бойынша ерекшелік қарастырмайды (264-баптың 2-тармағының 4) тармақшасы).
- Жүйесі көрсетілмеген координаттар. Телефоннан, ескі есептен және қағаз картадан алынған нүктелер әртүрлі координаттар жүйесінде болуы мүмкін.
- Өшірулі қабаттар. Іздеу тек қосулы қабаттар бойынша жүреді.
- Геологиялық картадағы кен білінуін бос учаскенің мекенжайы деп санау. Геология мен учаскеге құқық — әртүрлі мәселелер.
- Басқа біреудің скриншоты. Өзіңіз және өз шешіміңіздің күніне тексеріңіз.
- «Лицензия қайтарылды — блок менікі». Қайта босаған блокқа бөлек тәртіп қолданылады (189-1-бап).
Әрі қарай
- Кен іздеушілікке лицензияны қалай алуға болады — кен іздеушілік туралы гайд.
- Блоктарды барлауға лицензияны қалай алуға болады — ҚПҚ барлау лицензиясы туралы гайд.
- Мемлекеттік жер қойнауы қорын басқару бағдарламасының аумақтары нені білдіреді — ПУГФН туралы гайд.
- Алтынға қай лицензияны таңдау керек — алтынға лицензияларды салыстыру.
- Лицензиялар қанша тұрады — лицензиялар құны туралы гайд.
QAZNEDR командасымен тексеру
Екінші пікір қажет болса, міндетіңізді сипаттаңыз: координаттар немесе блок кодтары, лицензия түрі және картадан не тапқаныңыз. QAZNEDR тексеруі — команданың ашық деректер бойынша көрсетілген күнге жүргізген өз тексеруі, ресми үзінді емес және мемлекеттік органның шешімі емес. Учаскелер бетінде геологтарымыз іріктеген учаскелердің сипаттамалары жиналған; олардың мәртебесі де тексеру күнімен көрсетілген.
Материал анықтамалық сипатта. Лицензия беру туралы шешімді мемлекеттік орган қабылдайды.
Дереккөздер
- ҚР «Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы» Кодексі: 19, 25, 26, 65, 68-1, 70, 77, 186, 187, 189, 189-1, 221-1, 264–267, 269, 271-баптар.
- Жер қойнауын пайдаланудың бірыңғай платформасы: басты бет және қолжетімділік шарттары.
- ЕПН: мемлекеттік қызметтер және қызмет карточкалары.
- ЕПН-нің жер қойнауын пайдалану картасы.
- ЕПН-нің «Объявления» тізілімі.
- ЕПН интерактивті картасы.
